Həsən Ruhani: “İran xalqına verilən bu şansdan istifadə etməliyik”
Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumuna qatılan İran prezidenti Həsən Ruhani “Euronews” kanalına müsahibə verib. Müsahibədə Suriyadan tutmuş, İrana qarşı beynəlxalq sanksiyaların yumşalmasına qədər məsələlərə toxunulub. Müsahibəni təqdim edirik:
– Sizin Davosa gəlişiniz tarixi bir hadisədir, çünki bu səfər İran prezidentinin son 10 il ərzində Avropaya, xüsusilə Dünya İqtisadi Forumuna ilk gəlişidir. Bu forumda dünya liderləri ilə görüşünüzdə istər iqtisadi, istərsə də siyasi müstəvidə nə gözləyirsiniz?
– Davosda keçirilən Forum çox əhəmiyyətlidir. Burada demək olar ki, bütün ölkələrin rəsmiləri iştirak edirlər. Forumun seminarlarında iqtisadi sahədə mövqelərin yaxınlaşması üçün müxtəlif düşüncə tərzləri var. Mən forumda İranda keçirilən prezident seçkilərindən sonra ölkədə hökm sürən siyasi və mədəni perspketivləri və onun həlli yollarını izah edəcəyəm. Qoy hamı bilsin ki, hazırkı İran bütün dövlətlərin iqtisadi əməkdaşlığı üçün açıqdır və bizim ölkə iqtisadi fəaliyyət üçün böyük bir bazadır.
– Davosda eyni vaxtda Suriyanın gələcəyi ilə bağlı intensiv danışıqlar gedir. İranın “Cenevrə-2” konfransına qatılması ertələnib. Siz bunu necə qarşıladınız?
– Biz inanırıq ki, Suriyada baş verən qırğınların qaşısını almaq biz insanların birbaşa vəzifəsidir. Bu regionda stabilliyin qorunmasında İran da maraqldır və biz Suriyada gedən vətəndaş müharibəsini sakit seyr edə bilmərik. İranın “Cenevrə-2” konfarnsına dəvət edilməsi haqda isə deyə bilərəm ki, biz Suriya xalqına kömək etmək üçün istənilən görüşə hazırıq. Bəli, təəssüf edirik ki, İran bu konfransda iştirak eməyəcək. Mən özümə görə yox, ölkəmin o konfransa iştirak edə bilməməsinə görə heyfslənirəm. BMT-nin bu addımı məni məyus edib. Belə hərəkətləri ilə onun nüfuzu aşağı düşür. Suriya xalqına kömək etmək bizim borcumuzdur.
– Suriya rejimi insan haqlarını getdikcə daha kobud şəkildə pozur. Elə bir an gələ bilərmi ki, İran Bəşər Əsədə və onun rejiminə dəstək verməyi sual altına alsın?
– Məsələ yalnız Bəşər Əsədlə bağlı deyil. Suriyada bu gün baş verənlər onu deməyə əsas verir ki, orada bir çox ölkələrin terror qruplaşmaları iştirak edir, bu da bütün region üçün təhlükədir. Bu, həmçinin həmin terror qruplaşmalarını dəstəkləyənlər üçün də təhlükəlidir. Suriyada əsas söhbət Bəşər Əsəddən getmir, vətəndaş müharibəsinin mövcudluğundan gedir. Biz əlimizdən gələni etməliyik ki, terrorun qarşısını alaq. Suriyanın gələcəyi Suriya xalqının əlindədir. Suriya xalqının böyük əksəriyyəti hansı qərarı verəcəksə, biz ona hörmətlə yanaşmalayıq. Suriya xalqına kömək etmək lazımdır. Biz elə etməliyik ki, Suriya vətəndaşları rahat yaşasınlar və öz ölkələrinin gələcəyini qursunlar.
– Siz hakimiyyətə gələndən sonra regionda vəziyyət dəyişdi. İran hazırda böyük dəyişikliklər astanasındadır. Nüvə proqramı ilə bağlı əldə edilən razılaşma İranı beynəlxalq təcriddən çıxarır. Bunun ən bariz nümunəsi kimi ləğv edilən bəzi sanksiyalardır. Siz İranı 10 il sonra necə görmək istərdiniz?
– Hər şeydən öncə, qeyd etmək istəyirəm ki, İranda bu gün baş verənlər təkcə hökumətin xidməti deyil, İran xalqının xidmətidir. Hökumət dəyişikliklər etmək üçün vətəndaşlarla birgə çalışıb. Bu yaxınlarda keçirilən seçki ölkədə yeni atmosfer yaradıb, dünya ilə qarşılıqlı hərəkət etmək üçün qapılarını geniş açıb. İran xalqına verilən bu şansdan istifadə etməliyik. Mən xoşbəxtəm ki, son beş ay ərzində hökumətin və bütövlükdə ölkənin səyilə danışıqlarda iştirak edirik. Artıq bu danışıqların 1-ci mərhələsi arxada qalıb. Qarşı tərəf öhdəsinə düşəni həll edəcəksə, biz də Cenevrədə bağlanan razılaşmanın maddələrini həyata keçirəcəyik. Biz bu mərhələdə nüvə proqramı üzrə qəbul edilən razılaşmanı həyata keçirməyə razıyıq. İranda baş verən hadisələr istər region, istərsə də dünya səviyyəsində böyük perspektivlər vəd edir. Bizim Avropa ilə əlaqələrimizin tarixi çox qədimdir. Bu gün İrandakı vəziyyət bu tarixi əlaqələrin inkişaf etdirilməsinə yeni impuls verəcək. Son illər İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyalar hər iki tərfin ziyanına olub. Hər şey dalana dirənmişdi və bilirdilər ki, düz yolda deyillər. Düz yol isə danışıqlardan keçir. Bu baxımdan hər iki tərəf danışıqları seçdi. Mən inanıram ki, İranı xoşbəxt gələcək gözləyir. İran unikal strateji mövqedə yerləşir. Onun zəngin yeraltı sərvətləri və böyük dini, intellektual kapitalı var. İran əhalisinin 4.5 milyon nəfəri tələbədir. Beləliklə, İran Avropa Birliyi də daxil olmaqla, bütün ölkələrlə əməkdaşlığa hazırdır. Mən inanıram ki, biz, Avropa və digər ölkələr bu imkandan istifadə edəcəklər. Bu nəticədə hər iki tərəfin və xalqların xeyirinə olacaq. Biz konstruktiv danışıqlara hazırıq.