Putin Əliyevin onun barəsində dediklərini unutmayıb

Hikmət Hacızadə: «Azərbaycan beynəlxalq diqqəti sərhədlərinə qoşun yığılmasına yönəltməlidir»

Arif Yunus: «Hakimiyyət Rusiyanın yeni siyasətindən qorxur»

Azərbaycanla Rusiya arasında onsuz da xoş olmayan münasibətlər bir qədər də gərginləşir. Bunu Azərbaycanın rəsmi KIV-nin Rusiya əleyhinə apardığı kampaniya da sübut edir. Azərbaycan iqtidarı bir zamanlar üstüörtülü şəkildə Rusiyaya mesajlar ünvanlayırdısa, artıq Kreml ilə danışıq tonunda konkret adlar belə çəkilir. Mövzu ilə bağlı suallarımızı ekspertlər Hikmət Hacızadə və Arif Yunusa ünvanladıq.

– Sizcə, iki ölkə arasındakı münasibətlərdəki gərginliyin səbəbi nəylə əlaqəlidir?

Hikmət Hacızadə:
– Azərbaycanla Rusiya arasındakı münasibətlər həqiqətən də gərgindir. Bunu Rusiyanın Azərbaycan sərhəddində qoşun yığması da sübut edir. Rusiya bu addımının səbəbini izah etmir. Bu isə olduqca ciddi və təhlükəli faktdır. Bu addımı müxtəlif fərziyyələrlə izah etmək olar. Hətta bəzi ekspertlərin fikrincə, qoşunlarının sərhəddə yığılması Suriyada baş verənlərlə də əlaqəli ola bilər. Çünki Suriyada Əsəd rejimi deviriləndən sonra bunun region ölkələrinə necə təsir edəcəyi bilinmir. Bu baxımdan Rusiya Suriyadan sonra Iranın hədəf alınacağını düşünərək Azərbaycan sərhəddində Irana müdaxilə üçün qoşun yığa bilər. Və ya Gürcüstanda Rusiya Cənubi Osetiyanı tutaraq orda oyuncaq quruluş yaratdığı kimi, Azərbaycanın da Şimal bölgəsi ilə bağlı Kreml eyni ssenarini tətbiq edə bilər. Bax, Azərbaycan bu hədələrə qarşı hazırlıqlı olmalıdır. Azərbaycan beynəlxalq diqqəti sərhədlərinə qoşun yığılmasına yönəltməlidir.

A.Yunus:
– Putinlə Ilham Əliyev arasında münasibətlərin hazırda o qədər də yaxşı olmadığı açıq görünür. Amma iki dövlət arasındakı gərgin münasibətlər keçən ildən başlayıb. Hələ o vaxt belə informasiya var idi ki, Putin hakimiyyətə yenidən dönəcək və tək Azərbaycana qarşı deyil, bütün keçmiş sovet ölkələrinə qarşı sərt mövqe sərgiləyəcək. Putinin məqsədi keçmiş sovet ölkələrində Rusiyanın nüfuzunu bərpa etməkdir. Biz bu siyasətin nəticəsini artıq Gürcüstanda, Ukraynada gördük. Ola bilsin ki, yaxın zamanlar oxşar situasiya Orta Asiyada da yaşanacaq. Azərbaycanda da eyni ssenari həyata keçirilə bilər. Putinin yeni taktikası Rusiyada çalışan diaspor liderlərinin imkanlarından istifadə etməkdir. Ivanişvili maliyyəsini Rusiyada qazanıb. Ermənistanda da Sarksyan – yeni siyasi lider meydandadır. Azərbaycanla da bağlı eyni vəziyyət sərgilənir. Rusiya Azərbaycana təzyiq üçün bu dövlətdə çalışan azərbaycanlılardan istifadə etməyə çalışır. Maraqlısı odur ki, bu təşkilat yaransa da, ortada bir fəaliyyət yoxdur. Amma Azərbaycan rəhbərləri başa düşdülər ki, baş verənlərdə məqsəd nədir. Azərbaycan rəhbərlərinin reaksiyası göstərir ki, onlar qorxurlar. Bu qorxu yeni təşkilatdan deyil, Rusiyanın yeni siyasətindəndir.

Putin “WikiLeaks”də Əliyevin dediklərin unutmayıb

– Rusiya ilə Azərbaycan arasında həllini tapmayan çoxlu sual və problemlər var. Amma bütün bunlarla yanaşı aradakı gərginliyi “WikiLeaks”in yaydığı məlumatlarla əlaqələndirənlər də var. Belə ki, “WikiLeaks”ə görə, Medvedev Rusiyanın prezidenti olarkən Ilham Əliyev Putinlə prezident haqqında “iki qoçun başı bir qazanda qaynamaz” məsələni işlədib…

H.Hacızadə:
– Bəli bəzən münasibətlərin korlanmasına bu faktorlar da təsir edir. Amma gərginliyi yalnız bu faktorla əlaqələndirmək də olmaz. Diqqət hazırda Rusiyanın aqressiv addımlarına yönəldilməlidir. Rəsmi qaydada tələb olunmalıdır ki, Rusiya Azərbaycanla sərhədə qoşun yığmasının səbəblərinə aydınlıq gətirsin.

A.Yunus:
– Bu tamamilə real bir fərziyyədir. Vaxtilə Rusiya ilə Gürcüstan arasında münasibətlər Saakaşvilinin Putin haqqında təhqiramiz söz işlətməsindən sonra başlamışdı. Şəxsi münasibətlər bəzi hallarda dövlətlərarası münasibətlərə təsir edir. Ona görə bəziləri hesab edir ki, yaşanan gərginlik “WikiLeaks”də gedən məlumatlarla bağlıdır. Sayt Ilham Əliyevin ABŞ səfiri ilə görüşdə “iki qoçun başı bir qazanda qaynamaz” ifadəsi işlətdiyini yaymışdı. Putin keçmişin adamıdır. Əlbəttə ki, Putin bütün bunları unutmayıb.

Azərbaycan Rusiyanı milli zəmində qarışdıra bilməz

– Azərbaycan hakimiyyəti rəsmi KIV-də eyni zamanda Rusiyanı ölkəmizdə milli ədavəti qızışdırmaqda ittiham edir. Bu arada Rusiyanın səfirinin Azərbaycanın Şimal-Qərb bölgəsinə səfəri sərt reaksiyaya səbəb oldu. Bütün bunların fonunda Azərbaycan Rusiyadakı milliyətçi hərəkatları, separatçı rejimləri dəstəkləyəcəyini bəyan edir. Azərbaycan hakimiyyəti belə bir addım atarsa, hansı proseslər baş verə bilər?

H.Hacızadə:
– Azərbaycanın Rusiyadakı milli azlıqları hərəkətə gətirə biləcəyinə inanmıram. Azərbaycan hər hansı seperatçı rejimlərə yardım edə bilər. Amma siyasətdə emosiya ilə hərəkət etmək olmaz. Qüvvələr nisbəti xeyli fərqlənir. Azərbaycanın buna görə ciddi problemləri ola bilər. Rusiya Qərbdən Azərbaycan vasitəsilə qisas da ala bilər. Necə Kosovaya görə Rusiya Gürcüstanda separatçı rejim yaratdı. Rusiya Azərbaycanda milli azlıqları qaldıraraq ölkədəki təhlükəsizliyə təhlükə yarada bilər. Digər tərəfdən, ümumən NATO-nun Rusiya sərhədlərinə yaxınlaşması da Kremlin reaksiyasını sərtləşdirir. Azərbaycan Qərblə Rusiya arasında gedən böyük davanın ortasında qalıb. Rəsmilərə demək istəyirəm ki, burada emosiyaya yol vermək lazım deyil. Rusiya ilə danışıqlarda başqa ton tapmaq lazımdır.

A.Yunus:
– Inanmıram ki, ciddi mənada Azərbaycan belə bir addım ata bilər. Bu açıqlamalar Azərbaycan hakimiyyətinin müharibə ilə bağlı verdiyi bəyanatlara bənzəyir. Amma Azərbaycandan fərqli olaraq Rusiya Azərbaycanda milli zəmində qarşıdurma qızışdıra bilər. Hələ proseslər təzə başlayır. Rusiya Azərbaycan hakimiyyətinə həm diasporun, həm də milli azlıqların əli ilə müəyyən problemlər yarada bilər. Bir sözlə, yaxın vaxtlarda münasibətlərin daha da gərginləşməsini gözləmək olar.

Qarabağ üçün real təhlükə

– Rusiya Qarabağ danışıqlarında tez-tez münaqişə tərəflərinin görüşdürülməsi təşəbbüsü ilə çıxış edir. Müşahidə olunan gərginlik Qarabağ probleminə necə təsir edəcək?

H.Hacızadə:
– Əlbəttə, pis. Hətta Iran ətrafında halqa daralacağı və Rusiyanın regional qarşıdurmaya cəlb olunacağı təqdirdə Rusiya yaranmış situasiyada Qarabağı tanıya da bilər.

A.Yunus:
– Elə bir təsir gözləmirəm. Əgər söhbət cəbhə zonasında genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlardan gedirsə, bu, inandırıcı deyil. Onsuz da cəbhədə hər gün atəşkəs pozulur. Bundan sonra da pozulacaq. Rusiya Qarabağ məsələsini həmişə havada saxlamaq istəyir. Çünki Qarabağ problemi həm Azərbaycana, həm də Ermənistana qarşı istifadə olunur. Hazırkı nə müharibə, nə sülh variantı Rusiyanı tam qane edir. Çünki bu münaqişə hər iki tərəfi qeyri-müəyyənlikdə saxlayır. Çünki Rusiya hər iki tərəfə vədlər verir. Nəticədə Qərbyönlü qüvvələr Ermənistanda qəti addımlar ata bilmirlər. Azərbaycanda isə bu təsir Rusiyameyilli qüvvələrin mövqelərini möhkəmlədir. Onlar bəyan edirlər ki, Azərbaycan Rusiyaya daha yaxın olmalı və Avrasiya Ittifaqı, Qəbələ RLS-lə bağlı iddialara daha ciddi yanaşmaq lazımdır. Başa düşmürlər ki, Qarabağ məsələsi sadəcə olaraq təzyiq faktorudur. Rusiya Qarabağ probleminin həlli üçün heç nə etməyəcək. Bu münaqişə həll olunsa, ümumiyyətlə, Cənubi Qafqazda geosiyasi vəziyyət dəyişəcək. O zaman ən böyük zərbəni Rusiya alacaq. Çünki bu zaman Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazası heç kimə lazım olmayacaq.
Əliyevin emosiyaları Azərbaycana ziyan gətirir

– İlham Əliyev son çıxışında maraqlı mesajlar verib. Onlardan birində I.Əliyev vurğulayıb ki, kiminsə xəstə beyninə yenə də gücümüzü sınamaq fikri gələrsə, biz hər zaman layiqli cavab verməyə hazırıq. Sizcə, bu bəyanatın ünvanı haradır?

H.Hacızadə:
– Bu barədə konkret fikir söyləmək çətindir. Amma onu demək olar ki, ölkə başçısı çox emosianal çıxışlar edir. Belə ifadələr işlətmək olmaz. Bu, Azərbaycana böyük ziyan gətirə bilər. Təmkinli siyasət yürütmək lazımdır. BMT-də Rusiyanın aqressiyası məsələsi qaldırılmalıdır.

A.Yunus:
– Bu mesaj həm Qərbə, həm Rusiyaya, həm də müxalifətə ünvanlanıb. Avtoritar rejimlərin liderlərinin çıxışlarına fikir versəniz, görərsiniz ki, eyni məzmunlu çıxışlardır. Bu insanlar eyni fikrin daşıyıcısıdır. Bəyan edirlər ki, onlara qarşı kim çıxsa, zor tətbiq olunacaq.

Xəyal