Eks-prokurordan Avropa Məhkəməsinə qarşı ciddi ittihamlar

Tofiq Ağacanov Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasını Avropa Insan Haqları Məhkəməsi ilə bağlı müzakirə açmağa səslədi

 

Keçmiş prokuror Tofiq Ağacanov Milli Şura rəhbərliyinə və üzvlərinə müraciət ünvanlayıb. Müraciətdə ölkə vətəndaşlarının son ümid yerlərindən sayılan Avropa Məhkəməsi barədə birmənalı qarşılanmayacaq tənqidi qeydlər yer alıb. T.Ağacanov hesab edir ki, Azərbaycandan göndərilən şikayətlər əsassız və qərəzli şəkildə “it-bata” salınır və geri qaytarılır.

Müraciəti təqdim edirik:

“Hörmətli Cəmil müəllim və MŞ-nin dəyərli üzvləri!

Azərbaycan Respublikasında məhkəmə hakimiyyətinin və hakimlərin müstəqil olmaması və bu səbəbdən də məhkəmələrdə ədalət mühakiməsinin aparılmaması və vətəndaşların hüquqlarının səmərəli məhkəmə müdafiəsinin təmin olunmaması artıq heç kimə sirr deyil. 

Bu faktlar barədə Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞ PA) 24 may 2012-ci il tarixli və 13 yanvar 2013-cü il tarixli qərarları, habelə ABŞ Departamentinin və BMT-nin 2012-ci ildə Azərbaycanda insan hüquqları haqqında hesabatları da olmuşdur.

Azərbaycan Respublikasında məhkəmə hakimiyyəti tərəfindən insan hüquqlarının müdafiəsinin təmin olunmamasına görə vətəndaşlar həmin müdafiəni məcbur olub Avropa Məhkəməsində axtarırlar. Oradan ədalətli qərarların qəbul edilməsini və haqq-ədalətə nail olmalarını gözləyirlər. Buna çox boyük ümidlə baxırlar. Lakin çox təəssüflər olsun ki, Avropa Məhkəməsində də ədalətsizliklə qarşılaşırlar.

Son vaxtlar dövlət tərəfindən vətəndaşların yaşayış sahalərinin qanunsuz sokülməsi və onlara qanunla müəyyən edilmiş kompensasiya verilməməsi ilə bağlı mülki işləri, eləcə də insanların sərbəst toplaşma və söz azadlıqlarının pozulması ilə bağlı, habelə digər qanunsuz başlanmış cinayət işləri üzrə Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının Avropa Məhkəməsinə göndərdiklərii şikayətlərin sayı xeyli artmışdır. 

Lakin Azərbaycan dövlətinin Avropada apardığı “kürü diplomatiyası”nın təsiri artıq Avropa Məhkəməsinə də duyulur. Bunun nəticəsində Azərbaycan vətəndaşlarının Azərbaycan dövlətinə qarşı Avropa Məhkəməsinə göndərdikləri həmin şikayətləri Avropa Məhkəməsində öz ədalətli hüquqi nəticəsini tapmır. Vətəndaşların şikayətlərinin çox olması bəhanəsi ilə Avropa Məhkəməsində onlara baxmamaq və başından eləmək üçün şikayətlərin icraata qəbul edilməməsi barədə əsassız və qanunsuz qərarlar qəbul edilir.

Ən acınacaqlı odur ki, bu fakt artıq kütləvi hala çevirilmişdir. Təbii ki, belə olan halda bu, vətəndaşların deyil, dövlətin xeyrinə qərarlar qəbul etmək məqsədi olmuş və bunun nəticəsində vətəndaşlar Avropa Məhkəməsində də ədalətsizliyə və qanunsuzluğa məruz qalmışdır. 

Avropa Məhkəməsi vətəndaşların şikayətlərini qəbul etməkdən imtinanı formal olaraq Konvensiyanın 34-cü və 35-ci maddələrinin tələblərinə istinad edib, guya fərdi şikayətlərin qəbul edilmə meyarlarına cavab verməməsi kimi əsaslandırır. Bu qərarı da Məhkəmənin hakimi təkbaşına qəbul edir. 

Bir qayda olaraq, həmin işlərə baxan hakim, təbii ki, işlərin hamısını oxumağa və tərcümə etməyə imkanı olmadığına görə, məruzəçinin və ona tərcümə edən şəxsin təqdim etdiyi faktlara əsasən qərar qəbul edir.

Məruzəçi və tərcümə edən şəxslər isə Azərbaycan Respublikasından olurlar. Buna görə də məruzəçinin və tərcümə edənin həmin işlərdə marağının olub-olmamasını və onların hakimə düzgün, tərcümə və ədalətli məruzə edib-etməməsini müəyyən etmək mümkün olmur. Qəbul edilmiş həmin qərarlar əsassız və qanunsuz olduğuna görə, onların surəti də vətəndaşlara göndərilmir və üstəlik, həmin qərarlardan şikayət etmək imkanı da vətəndaşa verilmir, əksinə, vətəndaşlara bu barədə Avropa Məhkəməsində eyni məzmunda və eyni mətndə qabaqcadan hazırlanmış formal və monoton cavablar göndərilir. Bu kimi cavabları, bir qayda olaraq “Vüqar Fətəliyev” adlı və soyadlı şəxsin imzası ilə Azərbaycana göndərilir.

Məlumat vardır ki, həmin “Vüqar Fətəliyev” Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olaraq Avropa Məhkəməsində hüquqşünas kimi fəaliyyət göstərir və Avropa Məhkəməsində birbaşa Azərbaycan dövlətinin sifarişini yerinə yetirməklə məşğuldur. Vüqar Fətəliyevin bu “müsbət” fəaliyyətinə görə baş prokuror Zakir Qaralov onun qardaşını prokurorluq orqanlarına işə götürmüş və ona vəzifə vermişdir. 

Bunun əvəzində də Vüqar Fətəliyev Azərbaycan dövlətinin birbaşa maraqı olduğu, eləcə də Baş Prokuror Qaralovun özünün qanunsuz əməllərindən Avropa Məhkəməsinə göndərilən şikayətlərin Avropa Məhkəməsində icraata qəbul edilməməsinə hər cür köməklik göstərir. Belə çıxır ki, Azərbaycan dövlətindən edilən şikayətlərə Avropada da Azərbaycan dövlətinin özü və onun vətəndaşı baxır və məsələni yerindəcə həll edir.

Bundan əlavə, Avropa Məhkəməsi bir tərəfdən ədalət mühakiməsindən, insan hüquqlarının yüksək səviyyədə müdafiəsindən və onun səmərəli təminatından dəm vurur, bu barədə çox səmərəli vədlər verir, milli məhkəmələrə iradlar tutur, digər tərəfdən isə, bütün bunları özü təmin etmir, əksinə, bundan bilərəkdən yayınır. Eləcə də, şikayətlərin qəbul edilməməsi haqqında qanunsuz qərarlar qəbul edir, hətta onun surətini də bilərəkdən vətəndaşa təqdim etmir, bununla da özü bir daha vətəndaşın hüquqlarını pozur və üstəlik, ondan şikayət vermək imkanından da qəti məhrum edir.

Göstərdiyim bu halların aradan qaldırılması məqsədi ilə Azərbaycan müxalifəti (hazırda MŞ-nin üzvü olan böyük hörmət bəslədiyim Əli Kərimli) Avropa Məhkəməsinə müvafiq məktub göndərib. Lakin, göründüyü kimi, bunun heç bir nəticəsi yoxdur və vətəndaşlarımızın hüquqlarının müdafiəsi Avropa Məhkəməsində təmin edilmir, əksinə, pozulur, pozulmaqdadır və bu məsələnin həllində də dövlətin marağı yoxdur. 

Ona görə də Azərbaycan Respublikasının Demokratik Qüvvələrinin Milli Şürasında bu məsələnin baxılması və onun həlli üçün Avropa Şurası Parlament Assambleyasına, Avropa Birliyinə və digər möştəşəm qurumlara, eləcə də Avropa Məhkəməsinin özünə müvafiq məktublar göndərmək, başqa zəruri tədbirlərin görülməsi məqsədə müvafiq olardı.

Qabaqcadan təşəkkürümü bildirirəm”.